Merdiven projesinde üreticiyle konuşurken çok sayıda teknik terim kullanılmaktadır. Bu terimleri bilmek, teklifleri doğru okumayı ve ihtiyacı net anlatmayı kolaylaştırmaktadır. Aşağıda merdivenin yapısını oluşturan temel kavramlar, günlük dille açıklanmıştır.
Basamakla İlgili Terimler
Merdivenin üzerinde yürünen kısmı ve çevresindeki parçalar bu başlık altında yer almaktadır.
Basamak Nedir?
Basamak, üzerine ayak basılan yatay yüzeydir. Basamak genişliği ya da derinliği, ayağın rahat oturabilmesi için önemlidir. Çok dar basamak denge kaybına, çok geniş basamak ise yorucu bir adım uzunluğuna yol açmaktadır.
Rıht Nedir?
Rıht, iki basamak arasındaki dikey yüksekliktir. Aynı zamanda bu yüksekliği kapatan dikey tahta için de kullanılmaktadır. Konutlarda rıht yüksekliği genellikle 15 ile 18 cm arasında tercih edilmektedir. Tüm basamaklarda aynı olması gerekir. Küçük farklar bile takılma riskini artırmaktadır.
Rıhtsız Merdiven Nedir?
Rıht tahtası bulunmayan, basamakların arasının açık olduğu modellerdir. Hafif ve modern bir görünüm sunmaktadır. Güvenlik açısından açıklıkların ölçüsüne dikkat edilmelidir.
Basamak Burnu Nedir?
Basamağın ön kenarında, rıhtın üzerine taşan kısımdır. Adımın kayması ve ayak ucunun takılması bu bölgede yaşanmaktadır. Yuvarlatılmış ya da pahlanmış kenar kullanımı bu nedenle yaygındır.
Merdivenin Yapısını Oluşturan Terimler
Sahanlık Nedir?
Sahanlık, merdiven kolları arasında yer alan düz dinlenme alanıdır. İki işlevi vardır:
- Uzun merdivenlerde dinlenme imkanı sağlamaktadır.
- Merdivenin yön değiştirdiği noktada geçişi düzenlemektedir.
Sahanlığın derinliği, kullanım güvenliği açısından yeterli olmalıdır.
Merdiven Kolu Nedir?
Sahanlıklar arasında kalan, kesintisiz basamak dizisidir. Tek kollu, iki kollu veya üç kollu merdivenler bu kavramla ifade edilmektedir.
Kiriş ve Omurga Nedir?
Basamakları taşıyan ana yapı elemanıdır. Kiriş, basamakların yan taraftan oturduğu eğimli taşıyıcıdır. Omurga ise merdivenin ortasında tek bir taşıyıcı olarak çalışan sistemdir. Omurgalı modeller hakkında bilgi için omurgalı merdiven sayfasına bakabilirsiniz.
Dönüş Basamağı Nedir?
Merdivenin yön değiştirdiği yerde kullanılan, bir ucu dar bir ucu geniş basamaktır. Kelebek basamak olarak da anılmaktadır. Dar alanlarda sahanlık yerine tercih edilebilmektedir.
Baş Yüksekliği Nedir?
Basamak burnu ile üstteki tavan ya da kat döşemesi arasındaki dikey boşluktur. Yetersiz baş yüksekliği çarpma riskine neden olmaktadır.
Korkuluk Sistemine Ait Terimler
Korkuluk Babası (Korkuluk Dikmesi) Nedir?
Korkuluk babası, küpeşte ile basamak ya da kiriş arasında yer alan dikey dikmelerdir. Ahşap işçiliğinde “baba”, metal korkuluklarda ise “dikme” veya “korkuluk direği” denmektedir. Korkuluğun doluluğunu ve görünümünü belirlemektedir. Ahşap, metal ya da cam olabilmektedir. Aralarındaki mesafe, özellikle çocukların bulunduğu evlerde önem taşımaktadır.
Başlangıç Direği Nedir?
Başlangıç direği, merdivenin ilk basamağında ve dönüş noktalarında yer alan kalın dikmedir. Küpeşteyi taşımakta ve korkuluğa sağlamlık kazandırmaktadır.
Küpeşte Nedir?
Küpeşte, korkuluğun üstünde yer alan ve elle tutulan kısımdır. Merdivende dengeyi sağlamaktadır. Konforlu kullanım için profili ve kalınlığı elin kavrayacağı şekilde seçilmelidir. Ahşap seçenekleri için ahşap küpeşte modellerini inceleyebilirsiniz.
Korkuluk ve Trabzan Nedir?
Korkuluk, korkuluk babaları, küpeşte ve direklerin bütününü ifade etmektedir. Trabzan ise gündelik dilde aynı anlamda kullanılmaktadır. Yani üç kelime çoğu zaman birbirinin yerine geçmektedir.
Ölçü ve Hesaplamayla İlgili Terimler
Kat Yüksekliği Nedir?
İki kat döşemesi arasındaki toplam dikey mesafedir. Basamak sayısı bu ölçüye göre belirlenmektedir. Kat yüksekliğini rıht yüksekliğine bölerek yaklaşık basamak sayısı bulunabilir.
Merdiven Eğimi Nedir?
Merdivenin yatayla yaptığı açıdır. Eğim arttıkça merdiven daha dik ve yorucu olmaktadır. Rıht ve basamak ölçüsü birlikte değerlendirilmelidir. Yaygın kabul gören bir kurala göre iki rıht yüksekliği ile bir basamak genişliğinin toplamı 60 ile 64 cm arasında kalmaktadır. Hesaplamanın ayrıntıları için merdiven hesaplama formülü yazısı faydalı olacaktır.
Sık Sorulan Sorular
Rıht ile basamak aynı şey midir?
Hayır. Basamak yatay yüzeydir, rıht ise dikey yükseklik ya da dikey tahtadır.
Sahanlık her merdivende zorunlu mudur?
Her merdivende gerekmemektedir. Kol uzunluğu arttığında ve yön değişiminde ihtiyaç doğmaktadır. Uygulanacak kurallar için ilgili yönetmelik ve proje mimarı esas alınmalıdır.
Korkuluk babası ile korkuluk aynı şey midir?
Hayır. Korkuluk babası korkuluğun dikey parçalarıdır. Korkuluk ise tüm sistemin adıdır.
Korkuluk babası ile korkuluk dikmesi arasında fark var mıdır?
Genellikle aynı parçayı ifade etmektedir. Ahşap işçiliğinde baba, metal korkuluklarda dikme ifadesi daha çok kullanılmaktadır.
Merdiven siparişinde bu terimleri bilmek gerekli midir?
Zorunlu değildir. Ancak teklifte kalemlerin ne anlama geldiğini bilmek, karşılaştırma yapmayı kolaylaştırmaktadır.